SORA 2.5
SORA 2.5: Przewodnik krok po kroku dla operatorów dronów
Specyficzna Ocena Ryzyka Operacji (Specific Operations Risk Assessment – SORA) to systematyczna metoda oceny ryzyka planowanych operacji bezzałogowych statków powietrznych (UAS). Wersja 2.5 SORA została wprowadzona przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) 29 września 2025 r. w dokumentach AMC/GM do rozporządzenia UE nr 2019/947. Operatorzy dronów działający pod nadzorem Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) powinni zawsze wskazywać stosowaną wersję SORA, aby uniknąć niejasności między różnymi wydaniami i terminologią. Ten przewodnik przedstawia krok po kroku, jak poprawnie stosować SORA 2.5 w polskim kontekście regulacyjnym.
1. Ustal i udokumentuj Concept of Operations (ConOps)
Pierwszym etapem jest szczegółowe określenie Concept of Operations (ConOps), które precyzyjnie opisuje zakres i charakter operacji UAS. Obejmuje to wskazanie typu wykorzystywanych bezzałogowych statków powietrznych, lokalizacji oraz granic operacyjnego obszaru (operational volume), klasę przestrzeni powietrznej, obsługujący personel, środki łączności oraz procedury standardowe i awaryjne. Dokładna i spójna dokumentacja ConOps jest niezbędna dla powtarzalnej i wiarygodnej oceny ryzyka SORA.
Zdefiniuj operational volume oraz jego położenie geograficzne.
Określ klasę przestrzeni powietrznej i uwzględnij ewentualne lokalne ograniczenia obowiązujące w Polsce.
Opisz system bezzałogowego statku powietrznego (UAS), sensory i wyposażenie pokładowe.
2. Przeprowadź ocenę ryzyka naziemnego i powietrznego
Na podstawie ConOps oceniasz poziom ryzyka dla osób znajdujących się na ziemi (iGRC – initial Ground Risk Class) oraz dla ruchu powietrznego (final GRC – Ground Risk Class, wraz z Air Risk). SORA 2.5 wykorzystuje aktualne modele i wskaźniki, takie jak gęstość zaludnienia, obszary chronione (wrażliwe), intensywność ruchu lotniczego oraz klasę przestrzeni powietrznej. Wszystkie założenia, dane źródłowe (mapy, statystyki) oraz zastosowane metody muszą być przejrzyście zapisane. Do oceny można uwzględnić wyłącznie skuteczne, rzeczywiście wdrożone i potwierdzone środki ograniczające ryzyko (mitigacje).
Zastosuj aktualne metodyki oceny ryzyka zgodnie z wytycznymi EASA i ULC.
Udokumentuj charakter oraz źródła wszystkich danych wejściowych, takich jak mapy czy statystyki demograficzne.
Uwzględniaj jedynie środki łagodzące, które są rzeczywiście wdrożone i mogą być udowodnione.
3. Określ poziom SAIL (Specific Assurance and Integrity Level) i powiązane wymagania operacyjne
Po zsumowaniu ryzyka naziemnego i powietrznego ustala się poziom SAIL, który definiuje niezbędne cele operacyjne bezpieczeństwa (Operational Safety Objectives – OSO). Są to cele lub wymagania, które służą do zarządzania ryzykiem i zapewnienia bezpieczeństwa operacji. Każdy OSO powinien mieć przypisane jasne dowody potwierdzające spełnienie, wyznaczone osoby odpowiedzialne za przestrzeganie oraz wykaz pozostających do zrealizowania działań. Takie podejście gwarantuje przejrzystość, odpowiedzialność i ukierunkowanie na skuteczne zmniejszanie ryzyka.
Zidentyfikuj poprawny poziom SAIL według wytycznych SORA 2.5.
Sformułuj sprecyzowane cele bezpieczeństwa operacji obejmujące środki łagodzące, systemy oraz procedury.
Dokumentuj dowody spełnienia wymagań oraz odpowiedzialności za ich przestrzeganie.
4. Zarządzaj containment i kompletuj dokumentację dowodową
Containment w SORA oznacza zapewnienie technicznych i operacyjnych mechanizmów gwarantujących, że bezzałogowy statek pozostaje w granicach wyznaczonych operational volume, a ryzyko jest utrzymywane na akceptowalnym poziomie. Obejmuje to zabezpieczenia zarówno w przestrzeni powietrznej, jak i na ziemi. Należy szczegółowo ocenić i dokumentować techniczne zależności systemów UAS oraz procedury na wypadek sytuacji awaryjnych (Emergency Response Procedures – ERP). Aby uznać ocenę SORA za kompletną, ConOps, dokumentacja operacyjna, plany awaryjne, testy i załączniki muszą być spójne i stosować jednakowe środki łagodzące oraz ograniczenia.
Zdefiniuj obszary i środki containment na ziemi oraz w przestrzeni powietrznej.
Dokonaj oceny i zarządzania zależnościami technicznymi systemów UAS.
Zadbaj o spójność między dokumentacją operacyjną, planami ERP i wynikami testów.
Częste pytania
Czy SORA 2.5 jest obecnie najnowszą wersją metody oceny ryzyka?
Tak. EASA opublikowała SORA 2.5 we wrześniu 2025 roku poprzez aktualizację AMC/GM do rozporządzenia UE 2019/947. Operatorzy podlegający nadzorowi ULC powinni stale wskazywać stosowaną wersję podczas składania dokumentów, gdyż polski urząd może mieć własne wytyczne dotyczące okresów przejściowych.
Czy DroneManual oferuje w pełni zatwierdzoną kalkulację SORA?
Nie. DroneManual jest narzędziem wspierającym organizację oraz kompletowanie danych i dowodów, jednak odpowiedzialność za wybór metodologii, założenia, obliczenia i składanie dokumentów do ULC pozostaje po stronie operatora.
Jaką funkcję pełni containment w SORA 2.5?
Containment to kluczowy element gwarantujący, że UAS pozostaje w wyznaczonych granicach operational volume i że ryzyko operacji jest ograniczone do wartości akceptowalnych, co zapewnia bezpieczeństwo osób na ziemi i ruchu powietrznego.
W jaki sposób SORA 2.5 zwiększa przejrzystość w zarządzaniu ryzykiem?
SORA 2.5 wymaga dokumentowania celów operacyjnych bezpieczeństwa (OSO) wraz z dowodami ich spełnienia oraz wyznaczonymi osobami odpowiedzialnymi. To pozwala na kontrolę i transparentność w zarządzaniu ryzykiem.
Jaka jest różnica między SORA a PDRA?
SORA to metoda indywidualnej oceny ryzyka dla złożonych operacji w kategorii 'Specific'. PDRA (Pre-Defined Risk Assessments) to zatwierdzone wcześniej środki ograniczające ryzyko dla standardowych operacji, które mogą uprościć proces uzyskania zezwolenia. W Polsce operatorzy powinni zweryfikować stosowanie PDRA z ULC.
Powiązane artykuły
Przewodnik po SORA dla Operacji Dronów
Przewodnik po SORA dla Operacji Dronów: Co to jest i Jak to Zastosować?
SORA 2.5 · GRC
GRC i Mitigacje Ryzyka Gruntowego: Przykład Zastosowania SORA 2.5 dla Operatorów Dronów
SORA-lotnicze ryzyko
Czym jest Klasa Ryzyka Powietrznego (ARC) i dlaczego jest ważna dla operatorów dronów?